ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา เพราะเมื่อเปลี่ยนฤดู เรามักเจ็บป่วย เป็นไข้ กระหายน้ำ ปัสสาวะ และอุจจาระไม่ปกติ สิ่งเหล่านี้ สามารถบรรเทาอาการได้ หากเรารู้จักเลือกสมุนไพรพื้นบ้านมาใช้ประโยชน์ ถึงแม้ว่าจะเป็นพืชที่มีช่วงอายุสั้น เพราะเป็นพืชล้มลุก โคกกระออม ก็เป็นพืชที่รู้จักกันดี นับตั้งแต่นิวซีแลนด์ เอเชียได้แก่ อินเดีย ไทย เวียดนาม จีน กัมพูชา และใต้หวัน

โคกกระออม (Cardiospermum halicacabum L.)  เป็น ไม้เถาเลื้อย ลำต้นเป็นห้าเหลี่ยม สีเขียว ยาว 1-5 เมตร ผลเป็นรูปทรงกลม สีดำ ผลออกช่วง ฤดูใบไม้ร่วง ถึงกลางฤดูหนาว เป็นพืชอายุเพียงปีเดียว ประโยชน์ทางยา ของจีนใช้ ทุกส่วนเป็นยา ผล และ ราก เก็บเกี่ยวในฤดูร้อน ฤดูใบไม้ร่วง มักเก็บเอาจากป่า เว้นบางแห่งของจีนมีการปลูกเพื่อใช้เป็นยา  รสและสรรพคุณทางยา มีรสขม เผ็ด และ เย็น ใช้ทุกส่วน ผล เป็นยาแก้ร้อนใน ถอนพิษ แก้ปวด บวม ทำให้เย็นในเลือด ใช้ในกรณีอุบัติเหตุหกล้ม แผลจากงูกัด ปัสสาวะ และอุจจาระไม่สะดวก ไอร้อยวัน ใช้ทุกส่วน แห้งขนาด 3-5 กรัม ผสมน้ำตาลกรวด ต้มน้ำกิน (2) นอกจากนี้ใช้แก้เบาหวาน รากใช้แก้อาเจียน และเป็นยาระบาย (1)

ในเวียดนาม ใช้แก้หวัด และแก้ไข้ แก้บวมในไต ทางเดินปัสสาวะแก้เบาหวานและไอ รูมาติสซึ่ม ใช้ขนาด 15-30 กรัม ต้มกิน หากใช้ภายนอกใช้กรณีเป็นแผลบวม ในกัมพูชา นำมาใช้ภายนอก เพื่อรักษาโรคผิวหนัง (3) ในอินเดีย ก็นิยมใช้ภายนอก รักษารูมาติสซึ่ม

            การใช้ในยาไทย ใช้ เป็นยาระบาย ยาขับปัสสาวะ และ บำรุงน้ำนม ใบ รสขม ขื่น ใช้แก้ไอหืด ตำพอกฝี ดอก รสขม ชื่นเช่นกัน ใช้ขับโลหิต  ผล มีรสขมใช้ดับพิษ แผลไฟไหม้ ดับพิษทั้งปวง เมล็ด แก้ไข้ ขับเหงื่อ ราก ทำให้อาเจียน เป็นยาระบาย รักษาต้อ แก้พิษงูเห่า (3)

งานวิจัย (1) ในเมล็ดโคกกระออม พบมีแลคโตส ซาโปนิน เอสเทอร์ ของกรดไขมัน ปาล์มมิติค โอเลอิค ไลโนเลอิค อะราไคดิค สเตียริค กรดไขมันสายโซ่สั้น และ กรดไขมันที่มีคาร์บอน  22 ตัว ยังมีเบต้าซิโตสเตียรอล, ลูตีโอลิน-7-0 กลูโคโลไนด์ และอื่น ๆ น้ำมันจากเมล็ด มีผลลดความดันในสุนัขที่ทำให้สลบ สารสกัดแอลกอฮอล์ และ น้ำ ช่วยทำให้เยื่อบุของผนังไลโซโซมอลเอ็นไซม์ทนทาน ระหว่างการเกิดอักเสบ ยับยั้งเอ็นโดมีเตรียมไม่ให้ถูกทำลายดังนั้น จึงเป็นการป้องกันผนังหุ้มภายใน และ ภายนอกเซลเมมเบรน

การใช้ประโยชน์จากโคกกระออม สอดคล้องเป็นส่วนมากในประเทศเอเชียแสดงถึงคุณค่าที่มีร่วมกัน สมควรอนุรักษ์ รักษา นำมาใช้ประโยชน์ เพราะ โคกกระออมในปัจจุบัน เริ่มไม่เป็นที่รู้จัก ลดบทบาทลง เนื่องจากการใช้ยาแผนปัจจุบันรักษาอาการได้รวดเร็ว เมื่อระยะเวลานานไป ลูกหลาน อาจไม่เป็นที่รู้จัก และ โคกกระออม อาจหายไปจากความทรงจำต่อไป

 

เอกสารอ้างอิง

1. Illustrated Handbook for Medicinal Materials from Nature in Yunnan, Vol.2, Yunnan Institute of Materia Medica, 2007.

2. The world of Herbs (1) 1997., p 300

3. พรทิพย์ เจิมวิเศษและคณะ, กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือก และกองทุนภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย. ประมวลสรรพคุณสมุนไพรไทย 1, องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก สถาบันการแพทย์แผนไทย. กรุงเทพมหานคร. 2555.

ปรึกษาเรื่องสมุนไพร/ภูมิปัญญาเพื่อสุขภาพได้ที่

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

e-mail:pharpost@gmail.com

www.pharmacy.cmu.ac.th

 

บทความโดย    รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด

ภาพประกอบโดย   สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์ 

สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
ใบบัวบกเป็นพืชที่เหมาะสำหรับเตรียมเป็นเครื่องดื่มและอาหารหรือเป็นผัก ช่วงอากาศร้อน ช่วงเที่ยง ถึงบ่ายสอง..
ข่าวเขียวมะกอก
ข่อยในตำรายา..ข่อย Streblus asper Lour. ตระกูล Moraceae เป็นไม้มีค่า นับแต่ในอดีตมา แต่ปัจจุบัน ไม่ค่อยมีการนำมาใช้ประโยชน์ ข่อยที่มีกล่าวเล่าขานถึงคุณประโยชน์
ข่าวเขียวมะกอก
ผักบุ้ง..หรือ Ipomoea aquatica Forssk. เป็นที่รู้จักกันดี ในมื้ออาหารไทย เช่น ใช้ลวก นึ่ง แกล้มน้ำพริกกะปิ ใช้ผักบุ้ง ฉาบน้ำมัน ขดเป็นวง ราดด้วยน้ำกะทิข้นๆ
ข่าวเขียวมะกอก
สมุนไพรที่เป็นคู่กัน ..ในตำรับยาล้านนา ปรากฏการใช้สมุนไพรเข้าคู่กันหลายคู่ เช่น ผักแคบ (ผักตำลึง) และผักเข้า (ฟักข้าว) ดังเช่นตำรับยา
ข่าวเขียวมะกอก
มะเขือแจ้..หรือมะเขือขื่น รู้จักกันดีในหมู่แม่ครัว หรือผู้นิยมอาหารประเภทน้ำพริก หรือส้มตำ เมื่อใดที่มีการตำน้ำพริก เช่น น้ำพริกกะปิ น้ำพริกปลาร้าชนิดต่างๆ ..
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
กิจกรรมเตรียมความพร้อมนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2560 สู่รั้วเขียวมะกอก วันที่ 1 และ 3 สิงหาคม 2560 ณ ห้องสสี และห้องคอมพิวเตอร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่"
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ข่าวเขียวมะกอก
Congratulations! Rx?46..คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ขอแสดงความชื่นชมยินดีต่อบัณฑิตและผู้ปกครอง ในโอกาสรับพระราชทานปริญญาบัตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ครั้งที่ 50 วันที่ 25 มกราคม?2559 ..
ทั้งหมด
ผู้สนใจเข้าศึกษา

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
239, Suthep Road, Muang District, Chiang Mai
Thailand, 50200

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390