อายุรเวท เป็นการแพทย์แผนโบราณของอินเดีย มีมานานกว่า 5,000 ปี เป็นการแพทย์ทางเลือกแขนงหนึ่ง ในภาษาสันสกฤต คำว่า อายุรเวท มาจากคำว่า  อายุยืนยาว และ มีหลายวิธีการดูแลรักษาบำบัด เช่น โยคะอาสนะ ปราณยาม ปัญจกรรม โภชนาการ นอกจากจะเป็นศาสตร์ของการรักษา ยังป้องกันโรครวมทั้งเสริมสุขภาพให้ยืนยาวได้อีกด้วย วิวัฒนาการตลอดประวัติศาสตร์ของระบบการรักษาแบบอายุรเวท ยังคงมีอิทธิพลของการแพทย์ในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คัมภีร์ในการระบุการรักษาแบบอายุรเวทปรากฏในช่วง ยุคพระเวท ในอินเดีย (1) การรักษา และส่งเสริมสุขภาพ มีสมุนไพรในอายุรเวท หลายชนิดที่มีการใช้ในการแพทย์แผนไทย ดังตัวอย่างเช่น

พรมมิ Brahmi (Bacopa monnieri (L.) Wettst.) พรมมิ (ภาษาจีนเรียกว่า假 马 齿 苋  jia ma chi xian) เราเรียก ผักมิ) เป็นไม้เล็ก ๆ จำพวกหญ้า ใบเล็กคล้ายใบผักเบี้ยยาวเลื้อยไปตามพื้นดิน ยาวประมาณ ๔-๕ นิ้วฟุต ชอบขึ้นตามที่ลุ่มต่ำ และมีน้ำขัง ดอกเล็กสีเหลือง ต้มรับประทานเป็นผักได้ โดยมากใช้ดอง พรมมิมีสองชนิดคือ ดอกสีขาว และ สีแดง ใช้ประโยชน์ได้เหมือนกัน ทางแพทย์แผนไทยกล่าวว่า สรรพคุณโบราณ ต้นใช้ขับโลหิต ใบใช้ขับเสมหะ ดอกแก้โลหิตสตรีใสดั่งสีน้ำหมาก ในแพทย์ตำบลกล่าวว่า พรมมิ รสเย็นขมเล็กน้อย ดับพิษไข้หัว หมอพื้นเมืองใช้แก้ร้อนใน กระหายน้ำ โดยมากใช้ปรุงเป็นยาเขียว ดับพิษร้อนทั้งปวง (1)

ตัวอย่าง พรมมิที่ใช้ในยาเขียวหอม (ในตำราดั้งเดิม)

            ส่วนประกอบ ใบมะระ ๖ ส่วน ใบน้ำเต้า ๘ ส่วน ใบพรมมิ ๕ ส่วน ใบสมี เถามวกแดง เถามวกขาว ใบฝ้ายแดง คุคะ หัสดำ หัศแดง เนระพูสี เปราะ เอาสิ่งละ ๑ ส่วน ใบพิมเสน ๒๘ ส่วน บดเป็นผง รับประทานครั้งละ ครึ่ง ถึงหนึ่งช้อนกาแฟ หรือ ครึ่งถึง ๒ กรัม ได้ทุกเวลา สรรพคุณแก้ตัวร้อน แก้ร้อนในกระหายน้ำ ละลายน้ำสุกหรือน้ำดอกมะลิ แก้พิษ หัดเหือด สุกใสดำแดง ละลายน้ำรากผักชี ต้มและชโลม  (จากเวชศึกษา หน้า ๒๑๘)

            พรมมิ "Brahmi" ความหมายทางอายุรเวท แปลว่าเทพเจ้าผู้สร้าง (ในศาสนาฮินดู)  กล่าวพรมมิ ว่า มีรส ขม ฝาด สมดุลต่อธาตุทั้งมวล มีประโยชน์ช่วยบำรุงสมอง ผู้ซึมเศร้า อีกทั้งทำให้อ่อนเยาว์ กินแต่น้อย จะช่วยบำรุงหัวใจ และ ความดันโลหิต (2) ในเวียตนาม ใช้รักษาภายนอก แก้ผิวหนังบวมแดง ดีซ่าน แก้ไอ ใช้เป็นยาอาในศรีลังกา ใช้ทั้งต้นเป็นยาระบาย ใช้ล้างรักษาแผล ฝีหนอง (3)

ผลการวิจัย สารสกัดพรมมิในสัตว์ทดลองพบว่าสารสกัดพรมมิมีผล ต่อการเรียนรู้ดี ลดการสูญเสียความจำ (4) ปัจจุบัน มียาหรืออาหารเสริมพรมมิ ออกมาจำหน่าย ซึ่งมีข้อควรระวังในการใช้ ยาในรูปสารสกัดพรมมิคือ ยังไม่ทราบว่า พรมมิที่เป็นสารสกัด มีปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์กับยาแผนปัจจุบันใด และ ไม่ควรใช้ในหญิงตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ผู้ป่วยที่เป็นแผลเรื้อรังในกระเพาะอาหารและลำไส้ และ ผู้เป็นโรคปอด เพราะอาจเพิ่มสารเหลวในปอด และในกระเพาะอาหารและลำไส้ โรคไทรอยด์ เพราะอาจเพิ่มฮอร์โมนไทรอยด์  ภาวะปัสสาวะขัด ทางเดินอาหารอุดตัน และ ผู้ที่มีการเต้นของหัวใจช้าผิดปกติ (5)

            การใช้พรมมิแบบผักมีมานาน แต่หากใช้ในรูปสารสกัดพรมมิ เพื่อจัดเป็นยา จึงต้องผ่านขั้นตอนการพิสูจน์ด้านขนาดการรักษา ความปลอดภัยในด้านต่างๆ เพื่อใช้เป็นทางเลือก และการคุ้มครองผู้บริโภค สำหรับผู้ป่วย

เอกสารอ้างอิง

1.        สมาคมโรงเรียนแพทย์แผนโบราณ. ประมวลสรรพคุณยาไทย (ภาคหนึ่ง) ว่าด้วยพฤกษชาติ วัตถุธาตุ และสัตว์วัตถุนานาชนิด. สมาคม โรงเรียนแพทย์แผนโบราณ. สำนักวัดพระเชตุพนธ์. พระนคร. ๒๕๐๗.

2.        Sarah Lie, Boost your Vitality With Ayurveda, Library of Congress, London. 2011.

3.       Từ ĐIÊền Cây thuốc Viet Nam ̣̣̣̣̣(Bộ mở I), NHÀ Xuất Bản Y HọC , Hanội 202.  R62.

4.        http://medplant.mahidol.ac.th/user/reply.asp?id=5214&strSearch=%A4%C7%D2%C1%A8%D3

5.        http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-761-bacopa.aspx?activeingredientid=761&activeingredientname=bacopa

 

 

ปรึกษาเรื่องสมุนไพร/ภูมิปัญญาเพื่อสุขภาพได้ที่

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

e-mail:pharpost@gmail.com

www.pharmacy.cmu.ac.th

 

บทความโดย    รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด

ภาพประกอบ  สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์

สกู๊ปพิเศษ
ข่าวเขียวมะกอก
สมุนไพรที่เป็นคู่กัน ..ในตำรับยาล้านนา ปรากฏการใช้สมุนไพรเข้าคู่กันหลายคู่ เช่น ผักแคบ (ผักตำลึง) และผักเข้า (ฟักข้าว) ดังเช่นตำรับยา
ข่าวเขียวมะกอก
มะเขือแจ้..หรือมะเขือขื่น รู้จักกันดีในหมู่แม่ครัว หรือผู้นิยมอาหารประเภทน้ำพริก หรือส้มตำ เมื่อใดที่มีการตำน้ำพริก เช่น น้ำพริกกะปิ น้ำพริกปลาร้าชนิดต่างๆ ..
ข่าวเขียวมะกอก
จี๋กุ๊ก..พืชในวงศ์ขิง ข่า ขมิ้น มีหลาย ให้คุณค่าในแง่อาหาร และ ที่ให้คุณสมบัติทางชีวภาพ (bioactivity)
ข่าวเขียวมะกอก
สมุนไพรในอายุรเวท (ตอน 1) อายุรเวท เป็นการแพทย์แผนโบราณของอินเดีย มีมานานกว่า 5,000 ปี เป็นการแพทย์ทางเลือกแขนงหนึ่ง ในภาษาสันสกฤต คำว่า อายุรเวท ..
ข่าวเขียวมะกอก
ดีงูหว้า ..เนระพูสีไทย เนียมระสี ดีงูหว้า ค้างคาวดำ คือ Tacca chantrieri Andr? เป็นส่วนประกอบสำคัญของยาแก้ห้าต้น
ทั้งหมด
บทความ / เรื่องน่ารู้
ข่าวเขียวมะกอก
การเผยแพร่ความรู้สารเคมีอันตราย ในผลิตภัณฑ์ครัวเรือน..ผลิตภัณฑ์ใช้ในบ้านที่มีส่วนประกอบของสารเคมีอันตราย นับเป็นกลุ่มที่ต้องระวังความปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกซื้อ วิธีการใช้ การเก็บรักษา และข้อควรระวัง
ข่าวเขียวมะกอก
โคกกระออม..ฤดูกาลนี้ ใบไม้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงโรย เริ่มย่างเข้าสู่ฤดูร้อน มีต้นไม้ใบหญ้าบางชนิดเริ่มเจริญงดงาม ให้คุณประโยชน์แก่เรา
ข่าวเขียวมะกอก
"ยาแก้ห้าต้น" ในบรรดา ยาล้านนา ผู้รู้ได้กล่าวไว้ว่า ยาแม่หรือยาหลักที่ควรมีไว้ ได้แก่ ยาแก้ห้าต้น ยาศรีมูลน้อย ยาศรีมูลหลวง ยาตรัสสมูล ..
ข่าวเขียวมะกอก
Congratulations! Rx?46..คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ขอแสดงความชื่นชมยินดีต่อบัณฑิตและผู้ปกครอง ในโอกาสรับพระราชทานปริญญาบัตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ครั้งที่ 50 วันที่ 25 มกราคม?2559 ..
ข่าวเขียวมะกอก
"วิชาการทันสมัย ทั้งวิจัยทั้งพัฒนากับวิทยาศาสตร์เครื่องสำอาง" คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พร้อมแล้วในการเปิดรับสมัครผู้สนใจเข้าศึกษาในหลักสูตร?วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์เครื่องสำอาง ..
ทั้งหมด
ผู้สนใจเข้าศึกษา

PHARMACY@CMU

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Copyright © 2015 Faculty of Pharmacy Chiang Mai University, All rights reserved.
by Information Technology Service Center

Faculty of Pharmacy Chiang Mai University
239, Suthep Road, Muang District, Chiang Mai
Thailand, 50200

ติดต่อสอบถาม โทรศัพท์  053-944342-3  โทรสาร  053-944390