เปิดโลกเขียวมะกอก
   

ผักที่รู้จักดีแห่ง อาเซี่ยน

ผักที่รู้จักกันอย่างดี ในประเทศจีน เวียตนาม เขมร ลาว ฟิลิบปินส์ มาเลเซีย อินเดีย ไทยและประเทศต่างๆในแถบเอเชียเขตร้อน คือผักหวานบ้าน Sauropus androgynus (L.)Merr. อยู่ในตระกูล Euphorbiaceae

โดยนำยอดอ่อน ใบอ่อนใช้ทำน้ำแกง หรือแกงจืด ผักหวานบ้าน ทางเหนือเรียกจ๊าผักหวาน เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อม สูงประมาณ 0.5-2 เมตร ใบเดี่ยวรูปไข่ปลายแหลม ขอบเรียบ ออกเป็นคู่ตรงกันข้าม ใบดูคล้ายใบมะยม ดอกสีขาวมีกลีบรองดอกแดง ออกตามง่ามใบ

ช่วงที่ออกดอก เป็นช่วงเดือน กันยายน – พฤศจิกายน ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด สรรพคุณ ใบและต้น รสเย็น ราก รสเย็นระงับความร้อน ถอนพิษไข้ แก้โรคคางทูม การใช้ในเวียตนาม ใช้ในหมอแผนโบราณ ใช้รากรักษาอาการไข้ ส่วนใบสดใช้รักษากรณีหญิงคลอดบุตรและรกไม่เคลื่อน ใช้ขนาด 30-40 กรัมต่อวัน ต้มสกัดด้วยน้ำ การกินจะกำหนดโดยหมอรักษา ยังใช้เป็นยาทาป้ายแผลในปาก แก้ฝ้าขาวในเด็กทารก ทำโดยใช้น้ำคั้น ใบผักหวานบ้านสด ต้มใส่น้ำผึ้ง ทาที่ลิ้นและเหงือกของทารกที่เป็นฝ้าขาว ใบมีสรรพคุณดีในการแก้บวม หัด และอาการปัสสาวะออกน้อย รากช่วยขับปัสสาวะและลดอาการบวมได้ ในปีนี้ สมาชิกในประเทศอาเซี่ยน ได้กำหนดใช้ผักหวานบ้าน เป็นสมุนไพรเพิ่มการหลั่งน้ำนมในแม่ที่ไม่มีน้ำนมให้บุตร ( Promoting lactation )

การใช้ทางตำรายาล้านนาผักหวานบ้านมีบทบาทมาก โดยส่วน รากผักหวานบ้าน เข้ายาตำรับรักษาอาการ ได้แก่ โรคขางทุกชนิด ขางเป็นอาการแสดงของธาตุไฟกระทำโทษ ได้แก่ขางทำให้มีอาการเสียดด้านข้าง เสียดท้องไอก็ดี ร้อนก็ดี ง่วงหลับก็ดี ขางไฟ ขางแกมสาน ขางรำมะนาดเจ็บในคอ ขางปิเสียบ เป็นอาการจุกเสียดและร้อน มีอาการใจสั่น มะเร็งเป็นอาการเป็นก้อนเนื้อซึ่งอาจหมายถึงเนื้องอกที่ผิดปกติ ฝีสารซึ่งจะใช้เป็นยาชะล้างฝีที่มีอาการร้อน และยังเข้าตำรับรักษามะเร็งไฟ มะเร็งครุต สันนิบาตฝีเครือ นอกจากนี้ รากผักหวานบ้าน ยังเข้าตำรับยามุตขึด ( หมายถึงโรคสตรี ) และอาการบวมพอง และใช้กรณีคนไม่อยากอาหาร เข้ายาแก้พิษ ฝีไข้ เจ็บออกหูใช้เป็นยาหยอด และเข้ายาแก้ไข้ฝีเครือดำขาวเหลือง

ส่วนหมอพื้นบ้าน เชียงดาว ใช้รากผักหวานบ้าน เข้ายาแก้ลมผิดเดือนและยาแก้กินผิด โดยใช้เป็นยาฝน ประกอบด้วย รากมะนาว รากผักดีด รากผักหวานบ้าน รากยอ รากจำปี รากทองพันชั่ง สำหรับตำรับยาหมอพื้นบ้านสันป่าตอง ใช้รากเข้าตำรับยาฝนแก้อาการเจ็บในปาก ปากเหม็น โยใช้รากเขายาฝนเช่นกันจะเห็นว่า ผักหวานบ้าน เป็นยาเย็น ใช้รักษาอาการที่เกิดจากธาตุไฟ เข้ายาถอนพิษไข้และแก้พิษ การนำมาใช้ทางยา ควรเก็บรากเมื่ออายุ 2 ปี ขึ้นไป โดยทำให้แห้งก่อน ส่วนใบนิยมใช้สด

ผักหวานบ้าน จึงนับเป็นผักแห่งเอเชียที่สมควรได้รับการพิจารณา ใช้ในมื้ออาหาร โดยผักหวานบ้าน อย่างเช่นต้มจืดผักหวานบ้าน หรือแกงเลียงผักหวาน แกงพื้นบ้าน สามารถผักหวานกินได้ตลอดทั้งปี เพราะเป็นพืชที่เขียวตลอดปี จึงเป็นพืชที่ช่วยลดเศรษฐกิจได้อย่างดีเนื่องจากผักหวานบ้านสามารถขึ้นได้เองอย่างง่ายดายเพียงเพาะเมล็ด หลังจากผักหวานรอ ติดผลอีกไม่นานเกินรอ



  : บทความ : รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด
  : ภาพประกอบโดย : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน
  : ลงพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ไทยนิวส์ ฉบับวันพุธที่ ๑๘ กรกฎาคม.๒๕๕๕ .คอลัมน์ภูมิปัญญาเพื่อสุขภาพ หน้า ๕
 
 
---------------------------------------------------------------------------------
เปิดโลกเขียวมะกอก

Share |
 

เปิดโลกเขียวมะกอก