เปิดโลกเขียวมะกอก
   

ขนมไปวัด ศิลปะของการห่อการตาน

ห่อข้าวหนมไปวัด เป็นหนึ่งในงานดาครัวของหมู่เฮา ใกล้วันศีลวันตาน ตระเตรียมครัวไว้ ว่าจะตานอะหยัง ข้าวหนม(ขนม)ไปวัด จะเตรียมอะไร อย่างไร
ข้าวหนมไปวัดไปตาน ของคนเมืองเฮา จะมีหลายอย่าง แต่ที่เรารู้จักและเป็นที่นิยมกัน คือ ข้าวหนมจ๊อก รองลงมาคือ ข้าวต้ม แต่ก็จะมีขนมอื่นๆอีกหลายชนิด  เช่น ข้าวหนมบ่าแต๋ง ซึ่งจะมีแตงไทยหรือบ่าแต๋ง ช่วงเข้าพรรษา ก็เอาทำขนม ,ข้าวหนมกล้วย,ข้าวหนมกน,ข้าวหนมสาละอ่อน,ข้าวหนมปาด,ข้าวแต๋น,ข้าวหนมถั่วแปบ
ปัจจุบันมีขนมมากมายที่หาซื้อได้สะดวกในการเอาไปตานเอาไปวัด คือกลุ่มขนมพื้นเมืองที่มีการทำขายหลายชนิด, กลุ่มขนมปังกลุ่มขนมฝรั่ง,กลุ่มขนมกรุบกรอบและกลุ่มขนมประเภททอดประเภทของอบต่างๆ รวมทั้งขนมหรือของขบเคี้ยวสุขภาพประเภทถั่ว  แต่ก็มีศรัทธาชาวบ้านจำนวนไม่น้อย นิยมที่จะห่อขนมเองในบ้าน พ่ออุ้ยแม่อุ้ยล้อมวงทำขนมกับลูกหลาน ยังคงเป็นความสุขของชาวพุทธเมื่อดาครัวไปวัดและทำข้าวหนม ห่อนึ่ง ทำครัวตาน
ข้าวหนมจ๊อก จะมีสูตรคล้ายกันในแต่ละพื้นที่ แต่ก็อาจมีรายละเอียดการดัดแปลงหรือประยุกต์แตกต่างกัน  แต่เดิมบ้านเฮาจะมีนิยม ขนมจ๊อกไส้หวานเท่านั้น แต่ปัจจุบันก็จะมีการผสมผสานกับ ขนมเทียน  จึงรวมเป็นขนมจ๊อกไส้หวาน ไส้เค็ม ลองมาดูส่วนประกอบของขนมจ๊อก

ส่วนแรกคือ แป้ง ซึ่งแต่ละบ้านอาจผสมแป้งเอง เดี๋ยวนี้ก็จะมีแป้งสำเร็จรูปจำหน่าย แต่เดิมจะมีแป้งข้าวก่ำ แป้งข้าวขาว ปัจจุบันก็จะมีการผสมแป้งจากพืชอื่นๆ เพื่อให้ได้สีจากธรรมชาติเพิ่มขึ้น และยังได้ประโยชน์จากส่วนของแป้งที่นำมาผสม เช่น แป้งผสมฟักทอง แป้งผสมเผือก  แป้งผสมถั่ว แป้งผสมน้ำอ้อยจะได้สีน้ำตาล หรือแป้งผสมสี นอกจากนี้ ยังมีสูตรผสมแป้งเพื่อแยกการทำสำหรับขนมจ๊อกหรือขนมเทียน ซึ่งก็จะมีส่วนผสมของแป้งมันสำปะหลัง หรือแป้งอื่นๆเป็นการพัฒนาสูตรแป้งขนมจ๊อกให้เหนียว นุ่ม เวลาห่อจะบางใส
ส่วนที่สองคือไส้ขนม ไส้หวานจะมีเกลือ,น้ำตาลทราย,น้ำตาลปี๊บ,น้ำอ้อยและมะพร้าว การเลือกมะพร้าวที่พอเหมาะจะทำให้ไส้ขนมอร่อย กรุบกรอบจากมะพร้าว  ขนมจ๊อกแบบพื้นเมืองจะไม่อบเทียน เป็นการทำแบบง่ายๆ  ส่วนการทำไส้เค็มจะมีส่วนผสมคือ เกลือ,กุ้ง,รากผักชี,พริกไทย,ถั่วเขียวซีกและเครื่องปรุงต่างๆที่มีการเพิ่มเติมตามสูตรของแต่ละคน

การห่อขนมเทียน ใช้ใบตองกล้วย ยิ่งได้ใบอ่อนยิ่งดี “ต๊กต๋อง” คือกิจกรรมหนึ่งของการห่อขนม นำใบตองมาห่อ ส่วนการทาน้ำมัน ก็จะใช้นำมันพืช หรือน้ำมันมะพร้าว
สำหรับการห่อ ข้าวต้มไปวัด  จะมีข้าวต้มกล้วย ข้าวต้มถั่วดิน ข้าวต้มถั่ว-งา เสน่ห์ของการห่อข้าวต้มคือห่ออย่างไรให้สวย ต้มสุกแล้วได้ข้าวต้มเหนียวอร่อย ในภาคเหนือของเรา จะมีการห่อข้าวต้มหลายแบบมากๆ  เพราะมีทั้งพี่น้องไทยเรา และพี่น้องพม่า ไทยใหญ่ ไทยลื้อ ไทยยอง ก็จะมีศิลปะการห่อข้าวต้มแตกต่างกันไป นับว่า ข้าวต้ม เป็นข้าวหนมไปวัดที่เหมือนกันของแถบเพื่อนบ้านเรา และมีการผสมผสานในแถมชายแดน
เรื่องราวของขนมไปวัด จึงเป็นความสวยงามของวิถีชีวิต เป็นประเพณีของการทำบุญ มีความสุขในการดาครัวทำขนม มีความสุขในการทำบุญ  และเมื่อไปตานแล้ว ทางวัดก็นิยมให้พี่น้องชาวบ้านปู่จาแบ่งปันกันไปกิน บางวัดก็เอามาวางรวมกัน จัดเป็นจุดของทาน ให้พี่น้องชาวบ้านได้แบ่งกันกินตามอัธยาศัย
แม้จะมีรูปแบบขนมใหม่ๆ และการมีการขายการซื้อมากขึ้น แต่การทำการห่อข้าวหนม ของการดาครัว บ้านเรายังคงดำรงอยู่ เพียงแต่ว่า เราต้องช่วยกันสืบทอด  ให้ข้าวหนมไปวัดไปตานในงานบุญบ้านเรา สืบต่อวืถีของเรา เป็นวิถีของวัฒนธรรมและการทำบุญ

 

  : บทความ : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์
  : ภาพประกอบโดย : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์
 
---------------------------------------------------------------------------------
เปิดโลกเขียวมะกอก

Share |
 

เปิดโลกเขียวมะกอก