เปิดโลกเขียวมะกอก
   

การรักษาธาตุของล้านนา

ความรู้บทที่ ๑ ของหมอพื้นบ้านปรือหมอแผนโบราณนั้น คือรู้ที่ตั้งที่แรกเกิดของโรค โดยที่ตั้งที่แรกเกิดของโรค มีปัจจัยสำคัญหนึ่งใน ๕ อย่างคือ ธาตุ ธาตุมีความสำคัญ มนุษย์เราต้องประพฤติในธาตุ ซึ่งมีอยู่ในร่างกายของตนให้สม่ำเสมอ หรือดำรงตนให้ปกติ ไม่ควรจะฝ่าฝืนร่างกายให้มากเกินปกติ การฝ่าฝืนร่างกายนั้นคือ
ด้านอาหาร เป็นสิ่งสำคัญสำหรับบำรุงเลี้ยงร่างกาย หากไม่ระวัง ก็จะเกิดโทษได้ เช่นการรับประทานอาหารมากหรือน้อยเกินไป การได้รับประทานอาหารบูดเสีย อาหารที่มีรสแปลกกว่าเคย อาหารไม่ถูกธาตุ รับประทานไม่ตรงเวลา และอาหารไม่ต้องตามฤดูกาล นอกจากนั้นได้แก่ด้านอิริยาบทในกิจกรรมต่างๆ เช่น ยืน เดิน นั่ง นอน ให้ผลัดเปลี่ยนท่าทางกันไป เพื่อให้เส้นเอ็นทำงานได้ปกติ ไม่ตึงหรือหย่อนเกินไป นอกจากนี้ ด้านความร้อน เย็น ของสิ่งแวดล้อมเมื่อกระทบตัวเรา อาจทำให้เจ็บป่วยได้ จึงต้องปรับสมดุลให้ดี ด้านการอด ข้าวและน้ำ เป็นสาเหตุแห่งการเจ็บป่วย เช่นเดียวกับการกลั้นอุจจาระ ปัสสาวะ สาเหตุด้านอื่นๆเช่นการทำงานเกินกำลัง ความเศร้าเสียใจเช่นเสียใจจนลืมกิน ลืมนอน หรือการมีโทสะมากย่อมส่งผลต่อสุขภาพได้

              
               

เมื่อเกิดความเจ็บป่วยเนื่องจากพฤติกรรมไม่เหมาะสม หรือความไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามการเปลี่ยนแปลงของธาตุภายในร่างกาย และธาตุภายนอก
ธาตุภายนอก ได้แก่การเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล กาลเวลาใน ๒๔ ชั่วโมงและ ที่ตั้งที่อยู่ที่อาศัย ธาตุภายในได้แก่ ดิน น้ำ ลมไฟ ในร่างกายซึ่งแต่ละท่านไม่เสมอกัน ธาตุภายใน ดังกล่าวหมายรวมถึง อารมณ์ ความคิด จิตใจและวิญญาณ กล่าวตามภาษาพระเรียกว่าขันธ์ทั้ง ๕ การเจ็บป่วยนี้ทางล้านนา เรียกว่าธาตุปลิ้นแผ หรือแปรปรวนไป การรักษาอาการธาตุไม่ปกติ มีการรักษาเฉพาะราย ดังในใบลานวัดลำปางหลวง กล่าวไว้ว่า “บุคคลผู้ใด อยู่บ่สบาย มักเป็นไปต่างๆนานา ธาตุดวงใดดวงหนึ่งมักเสีย ดังอั้น เพราะนั้นและอยู่บ่สบาย ผิว่าจักยา จักกิ๋นดั่งอั้น หื้อจำเอาปี อายุ หื้อรู้ก่อน ผิว่าบ่รู้อายุปีถูก บ่แม่น และจักลง ให้เอาอายุตั้ง เอา หกบวก เอาห้าหาร ท่านนี้คือธาตุไฟ ยานั้นเอาปิวแดง(เจตมูลเพลิงแดง) เอาอายุตั้ง เอาเก้าบวก แล้ว ห้าหาร คือว่าธาตุลม ยาหื้อเอาสะค้าน อายุตั้ง เอาสิบสองบวกแล้วห้าหาร คือว่าธาตุน้ำ ยานั้นคือว่าดีปลี อายุไต(คืออายุเต็มรวมกับอายุเมื่ออยู่ในครรภ์มารดา) เอายี่สิบบวก เอาห้าหาร คือว่าธาตุดิน ยานั้นเอาปูลิง ผิว่าธาตุดวงใดดับไปนั้น ยานั้นให้ผ่อเอาเศษ หากเศษศูนย์ ใส่ แปดสลึง หากเศษหนึ่ง ใส่ เจ็ดสลึง อากาศธาตุนั้นคือว่าขิงใส่สองสลึง ตำผงใส่น้ำผึ้งไว้ กินทุกค่ำเช้า“ นี้คือตำรายาคูณยาธาตุ

หมายความว่า ธาตุ ดิน น้ำลม ไฟ และอากาศธาตุ มีอยู่แล้วในตัวเรา เมื่อธาตุดวงใดเกิดดับ ให้ใช้ยาประจำธาตุนั้นรักษา นี้คือการรักษาแบบเฉพาะราย ตรงต่อโรค ไม่ได้ใช้ยาแบบยาสามัญประจำบ้านที่ใช้ได้ร่วมกันทุกคน ดังนั้น พระพุทธเจ้าได้กล่าวว่าให้เราดำรงตนอยู่ในความไม่ประมาท ย่อมเป็นสัจจธรรม คือการให้รู้จักตน รู้จักธาตุ และรู้ปัจจัยภายนอก รักษาสมดุลแห่งสุขภาพได้ ก็จะมีชีวิตที่มีความสุข และมีอายุยืนยาว



  : บทความ : รศ.ดร.ภญ.พาณี ศิริสะอาด
  : ภาพ : สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์
 
---------------------------------------------------------------------------------
เปิดโลกเขียวมะกอก

Share |
 

เปิดโลกเขียวมะกอก